Ong dú ăn gì? Trồng hoa gì quanh vườn để đàn khỏe quanh năm

Có một nghịch lý mà người mới nuôi hay gặp: vườn đầy hoa mà đàn ong vẫn èo uột.

Lý do nằm ở cái vòi. Ong dú nhỏ hơn ong mật vài lần, vòi hút cũng ngắn hơn nhiều. Những bông hoa to, ống hoa sâu — hoa loa kèn, hoa dâm bụt lớn — nhìn thì đẹp nhưng ong dú không với tới mật bên trong.

Trồng hoa cho ong dú là trồng hoa nhỏ, cánh mở, nhụy nông. Càng đơn giản càng tốt.

Ong dú lấy hai thứ từ hoa

Cần phân biệt rõ, vì nhiều người chỉ nghĩ đến mật:

• Mật hoa — nguồn năng lượng. Ong trữ trong hũ resin, lên men thành mật ta thu hoạch.
• Phấn hoa — nguồn đạm, dùng nuôi ấu trùng. Thiếu phấn thì đàn không nhân được quân, dù mật có đầy.

Đàn suy quân thường là do thiếu phấn chứ không phải thiếu mật. Khi chọn cây trồng, hãy cố ý chọn cả hai nhóm.

Cây dễ trồng, cho hoa tốt

Nhóm cho phấn dồi dào

• Ngô (bắp) — phấn rất nhiều, mùa trổ cờ là ong về kín.
• Các loại bí, bầu, mướp — hoa to nhưng nhụy lộ, ong dú vào được thoải mái.
• Cúc các loại — cúc vạn thọ, cúc bách nhật, dễ trồng, hoa liên tục.
• Rau để trổ hoa — cải, ngò, hành. Mẹo hay: đừng nhổ hết rau già, để vài luống trổ hoa cho ong.

Nhóm cho mật

• Cà phê — mùa hoa cà phê là mùa vàng ở Tây Nguyên và Lâm Đồng.
• Nhãn, vải, xoài — cây ăn trái quen thuộc, hoa nhỏ hợp ong dú.
• Chôm chôm, mít — hoa nhiều, ong ăn tốt.
• Keo, tràm — nếu quanh nhà có rừng trồng thì đây là nguồn ổn định.
• Húng quế, kinh giới, tía tô để trổ bông — nhỏ mà hiệu quả, lại tiện hái ăn.

Bố trí sao cho có hoa quanh năm

Đây mới là phần quan trọng, và cũng là chỗ hay bị bỏ qua.

Một vườn có mùa hoa rộ rồi ba tháng trống trơn thì đàn ong sẽ trải qua chu kỳ no dồn đói góp. Mùa đói là lúc đàn ăn vào mật dự trữ, giảm quân, và dễ bệnh.

Cách làm thực tế:

• Lập lịch hoa cho vườn nhà bạn. Ghi ra từng tháng, cây nào đang nở. Sẽ thấy ngay tháng nào bị trống.
• Lấp khoảng trống bằng cây ngắn ngày. Cúc vạn thọ, hướng dương lùn, rau trổ hoa — gieo lệch nhau vài tuần để nở nối tiếp.
• Giữ một góc "hoang". Cỏ dại nhiều loài cho hoa rất tốt và nở vào lúc cây trồng đã tàn. Một góc vườn không dọn cỏ đôi khi giá trị hơn cả luống hoa được chăm.

Thứ nguy hiểm nhất không phải thiếu hoa

Là thuốc bảo vệ thực vật.

Ong dú kiếm ăn trong bán kính vài trăm mét — nghĩa là vườn hàng xóm cũng nằm trong vùng ảnh hưởng. Một đợt phun vào lúc cây đang nở hoa có thể xóa sổ phần lớn ong thợ đang đi làm.

Vài cách giảm thiệt hại:

• Nói chuyện với hàng xóm về lịch phun. Nghe đơn giản nhưng hiệu quả nhất.
• Nếu buộc phải phun, chọn lúc chiều muộn khi ong đã về tổ, và tránh phun lúc cây đang nở rộ.
• Che cửa tổ bằng lưới ẩm trong ngày phun và ngày hôm sau.
• Ưu tiên chế phẩm sinh học ở khu vực gần tổ.

Ở hệ thống này, khi một farm ghi nhận có phun thuốc, cảnh báo khu vực được tạo cho toàn bộ tổ trong farm đó để đội kỹ thuật tạm dừng thu mật và hạn chế mở tổ. Nghe có vẻ nhỏ nhặt, nhưng chính những ghi chép kiểu này quyết định mật có sạch hay không.

Có cần cho ăn thêm không

Chỉ khi thật cần. Mùa mưa dài hoặc mùa khô hạn không có hoa, đàn cạn dự trữ thì có thể cho ăn nước đường loãng.

Nhưng nhớ hai điều: ngưng ngay khi hoa nở lại, và không thu mật trong giai đoạn đang cho ăn bổ sung — mật lúc đó không phải mật hoa.